21 лютага адзначаецца дзень роднай мовы. Прысвечаны гэтай даце ўрок беларусазнаўства «Які гэта цуд – мова мая родная!» прайшоў у Круглянскай раённай дзіцячай бібліятэцы. Яго падрыхтавалі і сумесна правялі класны кіраўнік 5 «А» класа, настаўніца роднай мовы і літаратуры Святлана Мілеўская са сваімі вучнямі і бібліятэкар дзіцячай бібліятэкі Ларыса Касачова. Мэтай правядзення стала выхаванне нацыянальнай свядомасці, павагі да роднага слова, патрыятычных пачуццяў.

– Патрэбна яшчэ ў раннім узросце абудзіць інтарэс да твораў беларускай літаратуры, да беларускай народнай спадчыны, садзейнічаць развіццю нацыянальнай свядомасці, выхоўваць гонар за родную мову, – вяла размову з аўтарам гэтых радкоў С. Мілеўская, – і сёння мы зноў будзем весці размову пра родную мову, бо яна ўвайшла ў наша жыццё з вуснаў маці.

Бібліятэкар Ларыса Касачова расказала вучням аб тым, што Міжнародны дзень роднай мовы адзначаецца ў нас з 2000 года. Аб’яўлены ён быў ЮНЕСКА дзеля захавання знікаючых моў. Міжнародны дзень роднай мовы – гэта нагода для нас, беларусаў, яшчэ раз задумацца пра лёс той адзінай мовы, якую мы завём матчынай. Сёння беларуская мова абаронена заканадаўствам – мае статус дзяржаўнай. Але абмежаванае выкарыстанне яе не дае гарантыі, што ўжо заўтра наша мова не трапіць у спіс тых трох тысяч, што знаходзяцца на парозе знікнення. А каб даведацца, чаму так здарылася, патрэбна ўзгадаць гістарычны шлях нашай мовы.

Беларуская мова пачала складвацца яшчэ ў XIII стагоддзі. У XV стагоддзі яна ўжо мела такую дасканалую пісьмова-літаратурную форму, што стала дзяржаўнай у Вялікім Княстве Літоўскім. Гэта была мова справаводства і судаводства, на ёй вялася дыпламатычная перапіска. На беларускай мове ўбачылі свет усе першыя зборы законаў нашай дзяржавы: Вісліцкі статут 1423-1438 гадоў, Статут Казіміра Ягайлавіча 1438-га, статуты 1529-га, 1566-га і 1588-га гадоў. Трыбунал 1586-га, а таксама вялікая колькасць дакументаў Літоўскай Метрыкі, якая налічвае сотні тамоў.

Пасля стварэння Рэчы Паспалітай беларуская мова стала паступова выцясняцца з афіцыйнага ўжытку, саступаючы месца польскай. У XVII стагоддзі ішла барацьба за нацыянальнае існаванне беларусаў у складзе Рэчы Паспалітай.

Аднак народ гаварыў на роднай мове, ствараў цудоўныя казкі, паданні, легенды, прыказкі, загадкі, у якіх праўдзіва паказвалася яго жыццё, выяўлялася народная мудрасць.

Па ходу мерапрыемства дзеці праслухалі легенду «Адкуль пайшлі беларусы». З яе даведаліся, што мова наша ўзнікла сотні тысяч гадоў таму назад, калі першабытныя людзі аб’ядналіся разам, каб здабываць агонь, паляваць на жывёлу, лавіць рыбу, будаваць жыллё. Менавіта ў працэсе сумеснай дзейнасці людзей сфарміравалася мова як сродак зносін.

Зацікавіла ўсіх і паданне «Колькі жыць чалавеку».

А яшчэ дзеці адгадвалі загадкі, адказвалі на пытанні.

Несумненна, такія мерапрыемствы патрэбны дзеля таго, каб навучыць дзяцей з маленства шанаваць і зберагаць родную мову. Яна – найдаражэйшы скарб, перададзены нам продкамі.

Святлана ВАРАПАЕВА.